Artikel Regionale Energie Strategie (RES)

RES logo

U vindt de aanmeldlink voor de meedenkbijeenkomsten aan het einde van de pagina.

Samen doen we wat we kunnen

Voor de meeste kinderen is het logisch: geen plastic gebruiken, korter douchen, de verwarming wat lager. Dat doen ze gewoon: om ijsberen te beschermen, overstromingen tegen te gaan, ervoor te zorgen dat de bijen niet doodgaan. En ook wij volwassenen doen steeds meer mee: woning isoleren, zonnepanelen op het dak, zoveel mogelijk op de fiets - en als we dan toch voor de auto kiezen, rijden we steeds vaker elektrisch. Planeet Aarde bewoonbaar houden. Samen doen we wat we kunnen. 

Nationaal Klimaatakkoord

Op 28 juni 2019 publiceerde het kabinet het Klimaatakkoord: de Nederlandse uitwerking van de internationale klimaatafspraken van Parijs (2015). We gaan met elkaar de CO2-uitstoot sterk verminderen: in 2030 met de helft ten opzichte van 1990. Om dit te bereiken moeten we er met zijn allen voor zorgen dat we geen fossiele brandgrondstoffen meer gebruiken en overstappen op duurzame energie. Dus geen aardolie, kolen en aardgas meer, maar zonne- en windenergie. 

Waarom?

De fossiele brandstofreserves van onze planeet raken uitgeput. Bovendien veroorzaken ze bij verbranding CO2: een zogenaamd 'broeikasgas'. De toename van CO2 in de atmosfeer zorgt namelijk voor opwarming van onze aarde: het broeikaseffect. Hierdoor verandert het klimaat, en dat brengt wereldwijd grote problemen met zich mee: steeds langere perioden van droogte en toenemende wateroverlast. Om dat proces te stoppen, hebben 195 landen – waaronder alle landen van de Europese Unie – het Klimaatakkoord gesloten.

De opgave

Meer zonne- en windenergie

De uitstoot van CO2 vindt plaats op verschillende plekken. Daarom zijn binnen het klimaatakkoord afspraken gemaakt op het gebied van industrie, landbouw, mobiliteit, gebouwde omgeving en elektriciteit. Een belangrijk doel voor de elektriciteitssector is dat de grootschalige elektriciteitsproductie uit hernieuwbare bronnen (bijv. zonne- en windenergie) wordt opgeschaald naar 70% van de totale opwek (= 84 terawattuur) in 2030. Hiervan komt straks 49 TWh uit windenergie op zee. Er is dus nog 35 TWh  grootschalige elektriciteitsproductie op land nodig. Dat zal merendeels gebeuren in de vorm van zonne-energie. 

Van het gas af 

Ook in de gebouwde omgeving is de opgave groot. In 2050 moeten zeven miljoen woningen en één miljoen gebouwen 'van het gas af'. Nieuwe, duurzame manieren om te koken en te verwarmen moeten uiteindelijk het fossiele aardgas vervangen. Ook deze afspraken uit het klimaatakkoord, kunnen we niet van vandaag op morgen realiseren. Daarom noemen we de stapsgewijze overgang van fossiele energie naar schone energie de 'energietransitie'. 

Hoe?

Energieregio's

Om aan de energietransitie te kunnen bijdragen, is ons land opgedeeld in 30 energieregio's. In Energieregio Zuid-Limburg werken de 16 Zuid-Limburgse gemeenten samen met Provincie Limburg, Waterschap Limburg en Enexis aan de uitwerking van de RES. Dit gebeurt in drie deelregio's: Parkstad Limburg, Westelijke Mijnstreek en Maastricht-Heuvelland. In de deelregio Maastricht-Heuvelland geven zes gemeenten (Eijsden-Margraten, Gulpen-Wittem, Maastricht, Meerssen, Vaals en Valkenburg aan de Geul) invulling aan de RES onder het motto 'Samen op weg naar schone energie en duurzame warmte in stad en heuvelland'. 

Regionale Energie Strategie (RES)

Omdat elke energieregio eigen mogelijkheden en beperkingen heeft (energieregio Zeeland biedt bijvoorbeeld andere mogelijkheden dan energieregio Zuid-Limburg), is elke energieregio aan de slag gegaan met het opstellen van een Regionale Energie Strategie. De RES geeft antwoord op de volgende vragen: 

  • Hoeveel grootschalige duurzame elektriciteit kunnen de partners binnen de energieregio samen opwekken?
  • Waar is plek is voor het opwekken van zonne- en windenergie?
  • Welke warmtebronnen zijn in onze regio nodig voor het duurzaam (aardgasvrij) verwarmen van woningen?
  • Welk netwerk is nodig om duurzame energie op te slaan of te transporteren?

Kansrijke zoekgebieden

Het Nationaal Programma RES ondersteunt de regio's bij het maken van de RES. Zo heeft het nationaal programma de regio's bij de start van het proces voorzien van kaarten met kansrijke zoekgebieden. Bij het opstellen van de concept-RES heeft elke energieregio vervolgens eigen keuzes gemaakt. Zoals gezegd: elke regio is anders en heeft andere mogelijkheden, kansen en beperkingen. Wij leven bijvoorbeeld in het karakteristieke Zuid-Limburg, dat gekenmerkt wordt door een heuvelachtige omgeving.

Zoekgebieden in de gemeente Meerssen

In de concept RES Zuid-Limburg is onderstaande kaart opgenomen. Deze kaart geeft weer waar er binnen de gemeente Meerssen theoretische potentie is voor grootschalige opwek van zonne-energie. De paarse vlakken zijn daken groter dan 285 m2 en de groene vlakken zijn zoekgebieden binnen landbouwgebieden. Hoe zijn deze zoekgebieden tot stand gekomen? We zijn gestart met de landelijke potentiekaarten van het NPRES. Deze namen echter een aantal voor onze regio zeer relevante aspecten van het landschap niet mee, zoals o.a. heuvels. Binnen onze regio zijn daarom uitgesloten: goudgroene landschapstypen, Natura 2000 gebieden, beekdalen, hellingen steiler dan 4 graden, groeves en buitenplaatsen. Ook is door de gemeente Meerssen het plateau bij de Wijngaardsberg uitgesloten. De gebieden die overblijven, zijn de groene vlakken op de kaart. Windenergie is door de aanwezigheid van vliegveld MAA niet mogelijk in onze gemeente.
Deze kaart geeft dus de technische mogelijkheden weer voor zonne-energie, maar nadrukkelijk nog niet de wenselijkheid ervan. Dit wordt uiteindelijk in de RES 1.0 bepaald, waar de resultaten van de maatschappelijke raadpleging in worden meegenomen.

Kaart zoekgebieden

De RES komt stapsgewijs tot stand

In 2018 zijn we begonnen met de voorbereidingen. Begin 2019 werden de landelijke vereisten voor de RES steeds duidelijker en konden we echt aan de slag. Samen met experts hebben we onderzocht wat in onze regio technisch mogelijk is op het gebied van zon, wind en warmte. De resultaten hebben we beschreven in de concept-RES. In juli 2020 is onze concept-RES ingeleverd bij het Planbureau voor de Leefomgeving. Dit beoordeelt alle concepten van de RES-regio's en rekent door of Nederland hiermee voldoet aan de afspraken uit het Klimaatakkoord. U kunt desgewenst ook de samenvatting van de concept-RES doorlezen. 

Verandering van onze leefomgeving

Hoe de RES invulling krijgt, is een zoektocht die we samen met u willen maken. De uitwerking van de RES Zuid-Limburg brengt veranderingen mee van onze directe leefomgeving. Daarnaast moet de transitie naar een duurzame energie en warmte betaalbaar blijven voor de samenleving. Daarom vinden wij het belangrijk dat u en zoveel mogelijk andere mensen met ons meedenken. In de concept-RES hebben we inzichtelijk gemaakt wat technisch mogelijk is. Hoe de praktijk eruit gaat zien, is een zoektocht die we samen met u willen maken: inwoners, ondernemers en plaatselijke organisaties. 

Denk mee

In november-december 2020 hebben de RES-partners een eerste maatschappelijke raadpleging uitgevoerd. Dat deden we vanwege de coronamaatregelen via een online-enquête voor onze inwoners en online-bijeenkomsten voor specifiek bij de RES betrokken organisaties (stakeholders) in regionaal verband. Een volgende stap is dat we samen met u de mogelijkheden willen onderzoeken voor het daadwerkelijk vormgeven van de opgaven uit het Klimaatakkoord in onze eigen gemeente. Daarvoor organiseren we op maandag 22 en woensdag 24 februari meedenkbijeenkomsten voor onze inwoners en ondernemers. De resultaten van de inwonersenquête vormen tijdens de meedenkbijeenkomsten een belangrijk uitgangspunt.

Meedenkbijeenkomsten op 22 en 24 februari 

Vanwege de coronamaatregelen houden we de meedenkbijeenkomsten online. Een aantal inwoners en organisaties krijgen vanwege hun directe betrokkenheid een persoonlijke uitnodiging. Maar het spreekt voor zich: iedereen die wil meedenken is van harte welkom!

AANMELDEN:

  • Inwoners kunnen zich hier aanmelden voor de online  meedenkbijeenkomst op maandag 22 februari van 19.30-21.15 uur
  • Ondernemers kunnen zich hier aanmelden voor de online meedenkbijeenkomst op woensdag 24 februari van 19.30-21.15 uur

In juni oplevering RES 1.0

Alle inbreng van onze inwoners en ondernemers gebruiken we bij de definitieve uitwerking van onze bijdrage voor de RES Zuid-Limburg. In juni 2021 levert Energieregio Zuid-Limburg de laatste versie van de RES op. Daaraan voorafgaand dient deze eerst te worden goedgekeurd door de gemeenteraden, Provinciale Staten en het algemeen bestuur van Waterschap Limburg. De gemeenteraad van Meerssen neemt in mei een besluit over de definitieve inhoud van de eerste RES. U leest het goed: de eerste RES, oftwel de RES 1.0. De RES is namelijk bedoeld als een dynamisch document, dat de samenwerkende partners in Zuid-Limburg op basis van de nieuwste ontwikkelingen elke twee evalueren en waar nodig bijstellen. Na de RES 1.0 komt er een RES 2.0, 3.0 en ga zo maar door.

Transitievisie Warmte

In de meeste huishoudens is aardgas een vanzelfsprekende keuze voor verwarmen en koken. Dat gaat veranderen. Niet in één keer, maar stapsgewijs in de komende 30 jaar. Met een wijkgerichte aanpak onder regie van de gemeente. Hoe de gemeente dit gaat oppakken, staat beschreven in de Transitievisie Warmte (TVW). In het Klimaatakkoord is afgesproken dat iedere gemeente in 2021 een transitievisie warmte moet hebben. 

Warmte in de RES

In de RES kijken we ook naar het opwekken van duurzame warmte in de gebouwde omgeving. Hiermee bedoelen we huizen, kantoren en openbare gebouwen. Dat deel heet de Regionale Structuur Warmte (RSW). De RSW brengt de warmtevraag, het warmteaanbod en de infrastructuur van warmte in kaart voor de regio. Waar liggen de dichtbevolkte gebieden? Ligt er al een warmtenet? Waar is restwarmte? Hoe verbinden we het een met het ander? Gemeenten stemmen vervolgens met elkaar af waar van bovengemeentelijke warmtebronnenafkomstige warmte het beste kan worden afgezet. De RSW biedt op deze manier input voor de Transitievisie Warmte, die iedere gemeente in 2021 moet opleveren. Hierin staat per wijk beschreven wat er mogelijk is om van aardgas over te stappen op duurzame energie.  

Wat is een transitievisie warmte?

Een transitievisie warmte geeft antwoord op de volgende vragen:

  • Wat zijn de alternatieven voor aardgas in de gemeente?
  • Welke oplossingen zijn er per wijk om deze aardgasvrij te maken?
  • Wat is een goed moment om deze alternatieven toe te passen?

Eerste stap naar aardgasvrij

De Transitievisie Warmte is de eerste stap naar een aardgasvrije gemeente in 2050. Met technische onderzoeken brengt de gemeente de lokale  mogelijkheden in kaart. Deze zijn afhankelijk van bijvoorbeeld energiegebruik, soort gebouw en de aanwezigheid van warmtebronnen. Bij het maken van de keuzes in de Transitievisie Warmte dient er met veel aspecten rekening gehouden te worden. Belangrijke vragen daarbij zijn: Wat zijn duurzame alternatieven? Hoe houden we de warmtetransitie betaalbaar?

Besluitvorming in oktober

De gemeenteraad in Meerssen neemt op 21 oktober 2021 een besluit over de Transitievisie Warmte. Nationaal is afgesproken dat  iedere gemeente vóór 2030 minimaal één aardgasvrije wijk heeft.  Ook het gemeentebestuur van Meerssen gaat na de besluitvorming aan de slag met het opstellen van een eerste wijkuitvoeringsplan.

De energietransitie raakt ons allemaal

Bij de technische invulling van de (nu nog concept-) RES hebben we experts en koepelorganisaties om hun mening gevraagd. Tijdens de meedenkbijeenkomsten - de maatschappelijke raadpleging - willen we graag de mening horen van u: onze eigen inwoners en lokale ondernemers en organisaties. Om de meedenkbijeenkomsten optimaal te kunnen benutten, is het handig als u de concept-RES (eventueel: de samenvatting) van tevoren doorleest.

Wilt u nu al aan de slag met de energietransitie?

Zelf energie opwekken met zonnepanelen? Bewuster omgaan met energie? Uw woning isoleren? Lees verder over de mogelijkheden. 

Voor particulieren

Dubbel Duurzaam 
Plus Je Huis 

Voor bedrijven

Heeft u een groot dak en overweegt u om zonnepanelen te plaatsen (wellicht zelfs met de mogelijkheid voor inwoners om financieel deel te nemen aan dit project)? Informeer vrijblijvend bij EMEC

Bent u MKB'er en wilt u energie besparen? Informeer vrijblijvend bij Stichting Duurzaam Meerssen. U kunt contact opnemen via het gemeentelijke Klant Contact Centrum, telefoonnummer 14 043. Of stuur een mailtje naar info@meerssen.nl.  

Meer informatie

Website Klimaatakkoord
Website Nationaal Programma Regionale Energiestrategie
Wat is de RES?

Documenten

Interessante links


AANMELDEN:

  • Inwoners kunnen zich hier aanmelden voor de online  meedenkbijeenkomst op maandag 22 februari van 19.30-21.15 uur
  • Ondernemers kunnen zich hier aanmelden voor de online meedenkbijeenkomst op woensdag 24 februari van 19.30-21.15 uur