Gemeente Meerssen | Biodiversiteit in de Gemeente Meerssen en vleermuizen

Nieuwsbericht Biodiversiteit in de Gemeente Meerssen en vleermuizen

Gepubliceerd op: 23 april 2021 13:00

Locatie voormalige Gerberga Mavo / IvOO
Afgelopen weken las u regelmatig in de media over de sloop van de voormalige Gerberga Mavo (IvOO schoolgebouw) aan de Proost de Beaufortstraat in Meerssen. Bijzonder aan de sloop van het gebouw is dat een gedeelte van het pand moest blijven staan, omdat hier vleermuizen hun onderkomen hebben gevonden. We ontvangen hier regelmatig vragen over. Tijd om wat meer te vertellen over de biodiversiteit in de gemeente Meerssen in zijn algemeenheid en de vleermuis in het bijzonder.

Wat is biodiversiteit?

Biodiversiteit is de variatie aan planten en dieren in een bepaald gebied. Onder invloed van activiteiten van de mens is deze biodiversiteit de laatste honderd jaar sterk achteruitgegaan. In de jaren zeventig van de vorige eeuw kwamen de milieubewegingen op. Zij zorgden ervoor dat er steeds meer bewustwording kwam over de achteruitgang in de biodiversiteit. Geleidelijk is deze bewustwording omgezet in beleid. Eerst met als doel de achteruitgang van biodiversiteit tegen te gaan, maar ook steeds meer om de biodiversiteit te verbeteren.

Projecten ter verbetering van biodiversiteit

Grote projecten op dit gebied waren/zijn bijvoorbeeld het Beneden Geuldal (landbouwgrond werd omgezet in natuur), het ecoduct over de A2 (verbinding Geuldal - Maasdal) en het Grensmaasproject (grootschalige natuurontwikkeling na grindwinning). Kleinere - maar zeer waardevolle - projecten onder verantwoordelijkheid van de gemeente Meerssen zijn o.a. het ecologisch bermbeheer en het niet meer gebruiken van chemische middelen bij het onderhoud van bestrating en groenbeheer. Bij deze projecten was IVN Natuureducatie en Milieudefensie betrokken.

Andere projecten zijn het gebied Tussen de Bruggen-Proost de Beaufortstraat. Hier is gemeentelijk gazon omgezet in natuur. Bij project Natuurgebied Biesenberg is landbouwgrond omgezet in natuur voor de ecologische verbinding in het verlengde van het ecoduct. En wat te denken van de ecologische stroken in het kader van de Herinrichting Centraal Plateau en de medewerking aan het plaatsen van insectenhotels en vlindertuin.

Zoals u ziet werden er al heel wat projecten op poten gezet om de biodiversiteit de verbeteren.

Meer biodiversiteit = Goed voor plant & dier = Goed voor de mens

Meer natuur met meer biodiversiteit is niet alleen goed voor planten en dieren, maar ook voor de mens. Natuur in de woonomgeving en natuur om in te wandelen is goed voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid van mensen. Dit blijkt uit steeds meer wetenschappelijke onderzoeken.

Beschermde dier- en plantsoorten

In het kader van het tegengaan van de achteruitgang van dieren en planten zijn een aantal dier- en plantsoorten wettelijk beschermd. Dat is goed voor die soorten, maar meestal profiteren ook veel andere soorten daarvan. Zo zijn bij de hamsterreservaten geweldige natuurgebieden ontstaan. De wettelijke bescherming van soorten is ook goed voor de bewustwording van de negatieve invloed die het menselijk handelen kan hebben op de natuur.

Vleermuis
Vleermuis is een beschermde diersoort

Dit brengt ons ook bij de vleermuis. De vleermuis is sinds 1973 een wettelijk beschermde diersoort, omdat de aantallen sterk achteruit gingen. Vleermuizen nestelen zich (afhankelijk van de soort) in holle bomen, grotten (als winterverblijf) of gebouwen (spouwmuren, kerkzolders, bunkers en ijskelders).

Vleermuizen in muren voormalige Gerberga Mavo (IvOO)

Zo hebben vleermuizen zich ook genesteld op diverse plekken in de muren van de voormalige Gerberga Mavo (IvOO schoolgebouw) aan de Proost de Beaufortstraat in Meerssen. Ter voorbereiding op de sloop van het gebouw vond in 2019 een flora en fauna onderzoek plaats. Uit dit onderzoek kwam naar voren dat zich enkele vleermuizen bevonden in het gebouw. Vanwege de aanwezigheid van deze beschermde diersoort moest de Provincie Limburg ontheffing verlenen voor de sloop.

Een voorwaarde voor het verkrijgen van deze ontheffing én het slopen van de school, was het realiseren van nieuwe verblijfplaatsen voor de vleermuizen. Nadat diverse mogelijkheden waren onderzocht, besloot de gemeente twee muren van het gebouw niet te slopen en in te richten als nieuwe verblijfplaats voor de vleermuizen.

Om de muren veilig te laten staan en geschikt te maken voor de nieuwe bewoners moesten o.a. de ramen in deze overgebleven muren worden dichtgemetseld. Dat is na de sloop van de rest gebeurd.

Locatie voormalige Gerberga Mavo / IvOO

Waarom zijn vleermuizen zo belangrijk voor de mens?

Vleermuizen zijn de enige vliegende zoogdieren. Vogels vliegen met vleugels (veren aan de "voorpoten"). Vleermuizen vliegen met een vlies tussen de voor- en achterpoten en staart. Ze nemen de omgeving niet waar met ogen, maar met echolocatie. Ze maken een zeer hoog geluid, dat wij niet kunnen horen. Door de weerkaatsing (echo) op objecten krijgen ze met hun oren de benodigde informatie over wat er zich in hun omgeving bevindt. In Nederland komen 17 soorten vleermuizen voor.

Vleermuizen leven van insecten, die ze al vliegend vangen. Een dwergvleermuis kan per uur wel 600 muggen verorberen. 's Winters vliegen er geen insecten en dan houden vleermuizen winterslaap. Er moet 's zomers niet alleen voldoende voedsel zijn, maar ze hebben ook voldoende verblijfplaatsen nodig in de zomer en in de winter.

Vleermuizen hebben nauwelijks natuurlijke vijanden (soms een uil of kat die een vleermuis vangt). De mens vormt eigenlijk de grootste bedreiging voor vleermuizen. Het aantal insecten vermindert door het gebruik van gif. Het voedsel van de vleermuizen wordt dus vergiftigd. Vleermuizen eten de vergiftigde insecten en het vergif stapelt zich op in hun lijf. Daardoor sterven ze en/of krijgen verminkte jongen.

Ook verschraling van het landschap als gevolg van de intensivering van de landbouw is nadelig voor vleermuizen. Daardoor zijn er minder insecten en minder lijnvormige elementen die ze nodig hebben om zich te oriënteren. Door onderhoud van bossen waren er minder oude bomen met holtes. Gebouwen worden steeds minder toegankelijk en minder bruikbaar bijv. door spouwmuurisolatie.

Beschermende maatregelen voor de vleermuizen zijn dus noodzakelijk. Vleermuizen zijn nuttige dieren, omdat ze insecten vangen zoals muggen. Ze dragen bij aan de bestrijding van o.a. de processierups. De rupsen worden vlinders en de vrouwtjes daarvan vliegen 's nachts. Vleermuizen vangen deze vlinders. Vleermuizen zijn voor de mens dus nuttig, maar zijn ook gewoon een essentieel onderdeel van het natuurlijk ecologisch systeem.

Bij deze sloop werd de gemeente door de wettelijke bescherming van de vleermuis eraan herinnerd, dat altijd rekening moet worden gehouden met de gevolgen van ons handelen voor de natuur. Het terrein van de voormalige MAVO ligt bij de Geul en ligt daarmee in een ecologisch belangrijk gebied. Met een beetje creativiteit kan bij elke toekomstige bestemming de ecologische waarde en daarmee de biodiversiteit versterkt worden. Biodiversiteit is immers niet alleen iets voor natuurgebieden en het platteland, maar is van belang voor elke invulling van ruimte, dus zeker ook in de bebouwde kom.

Een woord van dank!

Wij danken IVN Natuureducatie Meerssen/Ulestraten en Milieudefensie Meerssen hartelijk voor de uitgebreide informatie over vleermuizen en biodiversiteit in de gemeente Meerssen!